Menu

Van 23 tot 27 september is de Week Tegen Pesten. Hoe zorg jij voor sociale veiligheid in het jeugdwerk? Hoe herken je pestgedrag en, belangrijker nog, wat kun je ermee?

Mijn zoon van 10 was boos, heel boos. Hij mocht geen spelletje spelen op de I-Pad en ontplofte. Na een tijdje gemopper vroeg ik hem: ‘volgens mij is er nog iets anders dat je dwars zit. Klopt dat?’. De tranen kwamen en bleven maar komen, hij was ontroostbaar. Hij was die dag tijdens de pauze op school tegen ‘de leider’ van zijn vriendengroepje ingegaan. Hij wilde zelf weleens een spel kiezen en niet altijd dat doen wat zijn vriendje hen allemaal opdroeg.  Iedereen viel hem af en liep achter de leider aan; voor zijn gevoel was hij in één klap al zijn vrienden verloren.

Inmiddels is het gelukkig weer goed en bleek het achteraf een vrij onschuldig ruzietje, maar we kennen allemaal te voorbeelden waar niet het haantjes-gedrag van wat pre-puberende jongentjes voor mot zorgt maar de echte pesterijen waardoor kinderen soms ten einde raad zijn…

In de Bijbel lezen we ook verhalen over mensen die gepest werden. Denk bijvoorbeeld aan Jozef. Hij was het lievelingetje van zijn vader, maar zijn broers hadden een hekel aan hem. En wat dacht je van Hanna. Zij was één van de vrouwen van een man die Elkana heette. De andere vrouw: Peninna had 10 kinderen en Hanna had er geen, want zij kon geen kinderen krijgen. En dat was voor Peninna een reden om Hanna te pesten. Wat een impact had dat op Hanna. En dan hebben we het nog niet over Kaïn en Abel, Ismaël en Izak, Jakob en Ezau en Laban tegenover Jakob.

Deze eeuwen oude verhalen maken duidelijk hoe groot de impact van pesten kan zijn. Het lijkt zo onschuldig, maar dat is het zeker niet. En helaas komt pesten dus ook gewoon voor in ‘keurige christelijke kringen’, dus misschien ook wel in jouw jeugdwerk …

 

Pesten of Plagen op pesten?

Plagen is niet hetzelfde als pesten. De onderscheid zou je als volgt kunnen maken:

Plagen Pesten
Gelijkwaardigheid Machtsverschil
Wisselend slachtoffer Steeds hetzelfde slachtoffer
Humoristisch Kwetsend
Af en toe Voortdurend

 

Hoe herken je pestgedrag?

Schoppen en slaan is gemakkelijk te herkennen, maar pesten is vaak minder zichtbaar dan dat. Het is belangrijk dat jeugdleiders alert zijn voor signalen die pestslachtoffers uitsturen. Waar kun je pestgedrag aan herkennen:

  • Een kind mag niet meedoen bij spelletjes of wordt als laatste gekozen
  • Een kind vermijdt zelf deelname of blijft liever dicht bij de jeugdleider
  • Een kind ziet er ongelukkig, gestrest, depressief uit
  • Een kind klaagt over buikpijn, hoofdpijn of heeft sterke emotionele reacties
  • Een kind wordt uitgelachen doordat het anders is, hoe het eruitziet, of hoe het over bepaalde dingen denkt
  • Een kind maakt een afwezige indruk of komt zelfs helemaal niet meer op zondagschool, club of andere bijeenkomsten.

Let altijd goed op het gedrag van de kinderen. Verandert het gedrag plotseling, ga je dan dingen afvragen. Vraag niet rechtstreeks of het word gepest, de kans bestaat dat het kind dan dichtklapt. Probeer zogenaamde deuropeners te geven:

  • Vind je dit spelletje niet leuk?
  • Houd jij niet van knutselen?

Laat het kind zelf aan het woord en moedig aan te praten door actief te luisteren. Dus luisteren zonder direct oplossingen aan te dragen, te bekritiseren, enz.

 

Wat zeg je tegen een gepest kind?

Terugmeppen of toch die andere wang? Het moge duidelijk zijn wat de Bijbel daar van zegt, maar wat is het lastig als je ziet dan een kind lijdt onder het gedrag van anderen!

Het klinkt misschien simpel, maar benadruk hoe waardevol, prachtig en belangrijk het kind is (in Gods ogen én voor jou!) en laat hem of haar dat ook zien.

En wat doe je met de pester(s)?

Pesten is vaak niet alleen voor het slachtoffer schadelijk. Het is voor kinderen die pesten van het grootste belang dat ze in het jeugdwerk leren dat je ook op een andere manier met elkaar kunt omgaan. Anders dan ze misschien thuis of op school gewend zijn? Juist voor deze kinderen is het belangrijk dat de kerk een veilige plek is. Daarnaast zijn er nog de kinderen uit de ‘zwijgende’ middengroep. Zij zien dat een ander kind wordt gepest, maar ze houden hun mond, vaak uit angst dat ze zelf een volgend slachtoffer worden. Ook zij zijn in feite slachtoffer van de onveilige sfeer.

  • Praat met de pester over wat er is gebeurd. Het kind zal zijn gedrag waarschijnlijk goedpraten: “Het was maar een geintje” of “Zij vraagt er om, ze doet ook nooit mee”. Je kunt aangeven dat, hoe een ander kind zich ook gedraagt, er nooit een reden is om te pesten.
  • Praat met de pester over de gevolgen voor het gepeste kind, maak de pester gevoelig voor deze gevolgen. Pesters hebben vaak geen idee wat zij die ander aandoen.
  • Laat merken dat je het pestgedrag serieus neemt en dit niet tolereert in jouw groep.
  • Probeer te achterhalen of er iets achter het pestgedrag schuilt. Heeft het kind problemen op school of thuis? Is het misschien juist heel onzeker of is het vroeger of op een andere plek zelf gepest?
  • Help de pester een andere rol aan te nemen in de groep. Dit is voor het kind vaak heel lastig.

Maak pesten bespreekbaar

Uiteraard is het belangrijk het pesten te bespreken met betrokken ouders. Een pestprotocol kan helpen om het onderwerp gemeentebreed (pesten komt ook onder volwassenen voor!) onder de aandacht te brengen.

Tip:
Bespreek met ‘jouw jongeren’ het verhaal van rapper Snelle: van gepest kind naar populaire rapper. Het autobiografische nummer waarmee hij nu een hit heeft gaat over hoe Snelle zijn pesters van vroeger op school wil laten zien dat hij nu boven hun gepest staat.

Er is speciaal voor jeugdwerkers een spel ontworpen dat je kunt spelen om daarna de plek waar jij actief bent veilig te maken voor iedereen.

Heb je hulp nodig?

Heb jij in het jeugdwerk te maken met pesten of andere problemen wat betreft sociale veiligheid (bijvoorbeeld agressie, intimidatie of seksueel overschrijdend gedrag), neem dan contact met ons op. We helpen je graag! Op onze website vind je ook meer informatie en tips.

 

Ieder kind verdient een veilige plek waar hij geliefd is; zeker in de kerk!

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Teamleden van Jeugdwerk Steunpunt